Jak poradzić sobie ze zmianami zachowania po udarze mózgu?

Wahania nastroju.

Istnieje całe spektrum nastrojów, które mogą wpływać na zachowanie osoby po udarze mózgu - od chwilowego rozdrażnienia, przez apatię, aż po euforię niewspółmierną do sytuacji. To nie "humory" - to efekt uszkodzenia obszarów mózgu odpowiadających za regulację emocji. Wahania nastroju po udarze nie są oznaką słabego charakteru ani złej woli - są neurologicznym skutkiem urazu mózgu. Rozpoznanie tego faktu bardzo ułatwia codzienną opiekę.

Niewłaściwe lub irracjonalne zachowanie.

Niektórzy opiekunowie martwią się, gdy osoba po udarze zachowuje się niewłaściwie lub irracjonalnie. Te zmiany są efektem ubocznym udaru - być może uszkodzona została część mózgu odpowiadająca za rozumowanie. Z czasem zwykle mija to samoistnie. Innym razem konieczna jest terapia psychologiczna, żeby uzyskać fachową pomoc.

Gdy nieodpowiednie lub irracjonalne zachowanie staje się nasilone, może to być sygnałem tzw. otępienia udarowego, formalnie nazywanego otępieniem naczyniowym. Upośledza ono rozumowanie, planowanie, ocenę sytuacji i pamięć. Gdy u osoby po udarze rozwija się demencja, wpływa to bezpośrednio na zachowanie - na przykład brak pamięci krótkotrwałej może wyglądać jak "zapominanie się" w rozmowie czy powtarzanie tych samych pytań. Ważne jest jednak, żeby wiedzieć: nie każde zaburzenie poznawcze po udarze jest oznaką demencji. Bardzo często to po prostu zmęczenie mózgu, który wciąż się regeneruje.

Co pomaga: trening poznawczy, medytacja, konsultacja z lekarzem w sprawie leczenia i odpowiednio zbilansowana dieta dla osób po udarze.

"Dziwne" zachowanie - gdy mózg jest przeciążony.

Czasem pojawia się zachowanie, które z zewnątrz wygląda po prostu dziwnie. Powód jest prosty: rekonwalescencja po udarze pochłania ogromną ilość zasobów mentalnych. "Normalne" czynności dnia codziennego wymagają teraz znacznie więcej czasu, bo mózg musi je od nowa przetworzyć i zaplanować odpowiednią reakcję.

Zwykły dzień może być dla osoby po udarze bardzo wyczerpujący - a wyczerpanie to jedna z częstszych przyczyn zachowań, które wydają się nietypowe. Tu potrzebna jest przede wszystkim empatia. To, co dla Ciebie jako opiekuna jest normalne i automatyczne, dla mózgu osoby po udarze bywa naprawdę wymagającym zadaniem.

Co pomaga: trening poznawczy, odpowiedni odpoczynek, medytacja i terapia rozmową.

Zapominanie i zaniedbywanie.

Udar mózgu często wpływa na pamięć i uwagę, co może objawiać się zapominaniem lub zaniedbywaniem pewnych tematów, przedmiotów czy nawet części otoczenia. Zapominanie jest zwykle wynikiem zaburzeń funkcji poznawczych po udarze i z czasem, wraz z ćwiczeniami, może się poprawiać.

Zaniedbywanie bywa natomiast sygnałem deficytu pola widzenia po udarze, tak zwanego zespołu zaniedbywania jednostronnego - osoba po udarze może po prostu nie zauważać rzeczy znajdujących się po stronie ciała objętej niedowładem. To nie jest ignorowanie z wyboru, to realny deficyt neurologiczny.

Gniew, depresja i lęk ...

Negatywne emocje - gniew, depresja, lęk - są niestety częste po udarze. Pojawiają się zwykle wtedy, gdy osoba po udarze próbuje odnaleźć się w swoim nowym życiu. Wystarczy postawić się w tej sytuacji: uczysz się na nowo czynności, które kiedyś wykonywałeś bez zastanowienia, a to bywa ogromnie frustrujące.

Warto ćwiczyć wyrozumiałość wobec osób, które przeszły udar, i pamiętać, że te emocje mają swoją przyczynę, nie są kaprysem. Depresja poudarowa to jedno z częstszych, choć wciąż pomijanych następstw udaru.

Co pomaga: psychologia pozytywna, praca nad koncentracją, medytacja oraz - w razie potrzeby - leczenie farmakologiczne skonsultowane z lekarzem.