Poradnik Neurologiczny & Neurorehabilitacja · UdarRehab.pl
Czy udar mózgu można wyleczyć?
Sam udar leczy się w szpitalu i im szybciej, tym więcej mózgu udaje się uratować. Obumarłych neuronów nie da się ożywić, ale dzięki neuroplastyczności mózg potrafi przejąć ich zadania, więc skutki udaru w dużej mierze można cofnąć rehabilitacją. U jednych kończy się to pełnym powrotem do sprawności, u innych częściowym, a poprawa jest możliwa nawet wiele lat po udarze.
Szybka odpowiedź:
Udar mózgu leczy się w dwóch etapach. Najpierw w szpitalu trzeba udrożnić zatkane naczynie (udar niedokrwienny) albo opanować krwawienie (udar krwotoczny). Potem przez tygodnie, miesiące, a czasem lata trwa rehabilitacja, która uczy mózg obchodzić uszkodzone miejsce. Pełne „wyleczenie” jest możliwe, ale nie zawsze. Prawie zawsze da się jednak odzyskać więcej, niż wydaje się w pierwszych dniach po udarze.
TL;DR - najważniejsze w skrócie.
- Udar mózgu wymaga szybkiego leczenia, a po ustabilizowaniu stanu pacjenta rozpoczyna się rehabilitacja mająca na celu odzyskanie możliwie największej sprawności.
- Nie istnieje jedna tabletka, która usuwa wszystkie następstwa udaru. Powrót sprawności wymaga odpowiednio dobranej i regularnej rehabilitacji.
- Uszkodzonych podczas udaru komórek mózgowych nie można po prostu „ożywić”, ale mózg zachowuje zdolność do reorganizacji połączeń dzięki neuroplastyczności.
- Regularne i powtarzalne ćwiczenia pomagają trenować utracone lub osłabione funkcje, między innymi ruch ręki, sprawność dłoni, chód, mowę czy funkcje poznawcze.
- Każdy udar jest inny. Tempo powrotu do sprawności zależy między innymi od rozległości i lokalizacji udaru, rodzaju następstw oraz systematyczności rehabilitacji.
- Rehabilitacja może być prowadzona zarówno w warunkach stacjonarnych, jak i w domu. Ćwiczenia wykonywane między wizytami u specjalisty mogą zwiększać ilość treningu.
- Rehabilitacja po udarze jest procesem długoterminowym. Nawet jeśli pierwsze miesiące przynoszą największe zmiany, dalsza praca może mieć znaczenie również później.
- Najważniejsza jest regularność, odpowiednia liczba powtórzeń i dobór ćwiczeń do konkretnych deficytów pacjenta. Sprzęt rehabilitacyjny może być pomocnym uzupełnieniem terapii, ale nie zastępuje oceny i zaleceń specjalisty.
1. Wyleczyć udar a wyleczyć skutki udaru - to nie to samo.
Kiedy ktoś pyta, czy udar mózgu można wyleczyć, zwykle myśli o dwóch różnych rzeczach naraz. Warto je rozdzielić, bo każda ma inną odpowiedź.
Udar to nagłe przerwanie dopływu krwi do części mózgu. W około 85% przypadków tętnicę zatyka skrzeplina lub zator. To udar niedokrwienny. W pozostałych naczynie pęka i krew wylewa się do mózgu. To udar krwotoczny, potocznie „wylew”. Więcej o różnicach przeczytasz w artykule udar czy wylew - 10 różnic.
Etap 1: leczenie samego udaru
Trwa godziny lub dni, w szpitalu. Cel: przywrócić przepływ krwi lub zatrzymać krwawienie, ocalić jak najwięcej tkanki mózgowej i ustabilizować chorego.
Etap 2: leczenie skutków udaru
Trwa miesiące lub lata, najpierw w szpitalu, potem w ośrodku i w domu. Cel: odzyskać ruch, mowę, pamięć i samodzielność dzięki rehabilitacji.
Etap 3 (cały czas): profilaktyka
Trwa do końca życia. Cel: nie dopuścić do kolejnego udaru. Służą temu leki, kontrola ciśnienia, dieta i ruch.
W pierwszym etapie „wyleczyć” oznacza uratować mózg. W drugim chodzi o to, żeby mózg nauczył się działać inaczej. To zasadnicza różnica, która tłumaczy, dlaczego jedni wracają do pełnej sprawności w kilka tygodni, a inni pracują na nią latami.
2. Leczenie udaru w szpitalu - liczy się każda minuta.
Czas to mózg.
Podczas nieleczonego udaru niedokrwiennego człowiek traci średnio około 1,9 mln neuronów na minutę (Saver, 2006). Dlatego to, czy udar da się „wyleczyć”, rozstrzyga się często w pierwszych godzinach, jeszcze zanim zacznie się rehabilitacja.
Objawy udaru? Dzwoń pod 112
Opadający kącik ust, osłabienie ręki lub nogi po jednej stronie, zaburzenia mowy, nagła utrata widzenia, silne zawroty głowy. Nie czekaj, aż „przejdzie”, nawet jeśli objawy ustąpią po kilku minutach. To może być mini-udar (TIA), czyli poważne ostrzeżenie przed pełnym udarem. Więcej: objawy udaru mózgu - wczesne rozpoznanie i pierwsza pomoc.
Jak leczy się udar niedokrwienny i krwotoczny.
| Udar niedokrwienny | Udar krwotoczny („wylew”) | |
|---|---|---|
| Co się dzieje | Skrzeplina lub zator zamyka tętnicę | Naczynie pęka, krew uciska mózg |
| Jak często | Ok. 85% udarów | Ok. 15% udarów |
| Leczenie w pierwszych godzinach | Tromboliza, czyli lek rozpuszczający skrzeplinę, zwykle do 4,5 h. Trombektomia, czyli mechaniczne usunięcie skrzepliny cewnikiem, do 6 h, a u wybranych chorych do 24 h | Szybkie obniżenie ciśnienia, odwrócenie działania leków przeciwkrzepliwych, leczenie obrzęku mózgu. Operacja tylko w wybranych sytuacjach |
| Czego się nie stosuje | Heparyny i innych leków przeciwkrzepliwych jako leczenia ostrego. Nie rozpuszczają skrzepliny | Leków rozpuszczających skrzeplinę, bo nasiliłyby krwawienie |
| Po ustabilizowaniu | Leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy), przy migotaniu przedsionków leki przeciwkrzepliwe, statyny, kontrola ciśnienia | Ścisła kontrola ciśnienia. W krwotoku podpajęczynówkowym zabezpieczenie tętniaka (embolizacja lub klipsowanie) |
Tromboliza i trombektomia naprawdę zmieniają rokowanie. W zbiorczej analizie badań nad trombektomią (HERMES, 2016) samodzielność po 3 miesiącach odzyskało 46% leczonych, wobec 26,5% bez zabiegu. W analizie badań nad trombolizą korzyść była tym większa, im wcześniej podano lek (Emberson i wsp., 2014).
Leczenie udaru krwotocznego rzeczywiście bywa bardziej skomplikowane. Wbrew obiegowej opinii większość chorych nie trafia jednak na stół operacyjny. Neurochirurg operuje wtedy, gdy krwiak jest duży i uciska ważne struktury, np. w móżdżku, gdy rozwija się wodogłowie albo gdy trzeba zabezpieczyć tętniak.
Więcej: udar mózgu - objawy, przyczyny i leczenie, pierwsze dni po udarze mózgu.
3. Czy mózg regeneruje się po udarze?
Neurony, które obumarły w ognisku udaru, nie odrosną. To trzeba powiedzieć uczciwie. Mózg ma jednak inną, niezwykłą zdolność: neuroplastyczność. Potrafi budować nowe połączenia i przenosić zadania uszkodzonego obszaru na zdrowe sąsiednie rejony, a czasem nawet na drugą półkulę.
Po udarze mózg przez kilka tygodni jest w stanie szczególnej „gotowości do nauki”. Wtedy zmiany zachodzą najszybciej (Murphy i Corbett, 2009). Poza tym obszarem działa ten sam mechanizm, dzięki któremu uczymy się jeździć na rowerze czy grać na instrumencie: powtarzanie wzmacnia połączenia, a nieużywanie je osłabia.
Neuroplastyczność nie „naprawia” martwej tkanki. Buduje objazd wokół niej. Każde dobrze wykonane powtórzenie ćwiczenia to kolejna cegła w tym objeździe.
Dlatego w rehabilitacji tak ważne jest, by używać osłabionej ręki czy nogi, zamiast wszystko robić sprawną stroną. Kiedy mózg „zapomina” o niedowładnej kończynie, pojawia się wyuczone nieużywanie, które hamuje powrót do zdrowia.
Więcej: neuroplastyczność mózgu - zjawisko wspierające rehabilitację, jak mózg leczy się po udarze, czy mózg może sam się wyleczyć po udarze.
4. Jak leczy się skutki udaru - rehabilitacja.
Rehabilitacja jest właściwym lekarstwem na skutki udaru mózgu. Zaczyna się już w szpitalu, zwykle gdy stan chorego się ustabilizuje. Potem jest kontynuowana na oddziale rehabilitacji neurologicznej, w ośrodku dziennym i w domu. Prowadzi ją zespół: neurolog, fizjoterapeuta, terapeuta zajęciowy, neurologopeda i neuropsycholog. Szczegóły znajdziesz w naszym przewodniku rehabilitacja po udarze mózgu - kompletny przewodnik.
Co i jak można odzyskać.
Ruch ręki i dłoni.
Trening zadaniowy, terapia wymuszonego ruchu, terapia lustrzana, elektrostymulacja, urządzenia z grywalizacją. Więcej: rehabilitacja ręki po udarze.
Chód i równowaga.
Nauka chodu, ćwiczenia równowagi, ortezy przy opadającej stopie. Więcej: ćwiczenia chodu po udarze.
Mowa (afazja, dyzartria)
Regularna terapia z neurologopedą. Intensywna terapia poprawia komunikację nawet w przewlekłej afazji (Breitenstein i wsp., 2017). Więcej: jak odzyskać mowę po udarze.
Pamięć i koncentracja.
Trening poznawczy, strategie kompensacyjne, ćwiczenia z kartami pracy. Więcej: zaburzenia poznawcze po udarze.
Spastyczność
Rozciąganie, pozycjonowanie, ortezy, toksyna botulinowa. Więcej: spastyczność po udarze - co dalej.
Emocje
Depresja dotyka około jednej trzeciej osób po udarze (Hackett i Pickles, 2014). Nie jest słabością, tylko chorobą, którą się leczy. Więcej: zmiany zachowania po udarze.
Dlaczego powtórzenia są tak ważne.
Mózg uczy się przez powtarzanie. Tymczasem obserwacje z oddziałów rehabilitacji pokazały, że podczas typowej sesji terapii pacjent wykonuje średnio tylko około 32 powtórzeń funkcjonalnego ruchu ręki (Lang i wsp., 2009). To za mało, żeby zbudować nowe połączenia. Dlatego między wizytami u terapeuty potrzebne są codzienne ćwiczenia w domu.
Liczba powtórzeń to jednak nie wszystko. Równie ważne jest, żeby ćwiczenia były zadaniowe (podobne do codziennych czynności), stopniowo trudniejsze i angażujące, bo nudnego treningu nikt nie wykonuje codziennie. Więcej: znaczenie liczby powtórzeń w rehabilitacji, trening powtarzalny po udarze.
5. Ile trwa powrót do zdrowia i od czego zależy.
Każdy udar jest inny, więc i powrót do zdrowia wygląda inaczej. Po małym udarze sprawność czasem wraca w kilka tygodni. Po rozległym praca trwa latami. Większość samoistnej poprawy przypada na pierwsze 3 miesiące, ale na tym się nie kończy (Langhorne i wsp., 2011).
| Okres po udarze | Co się zwykle dzieje | Na czym się skupić |
|---|---|---|
| Pierwsze dni | Leczenie ostre, stabilizacja, ustępowanie obrzęku | Bezpieczna pionizacja, zapobieganie powikłaniom |
| Do 3 miesięcy | Najszybsza poprawa, największa plastyczność mózgu | Intensywna rehabilitacja, dużo ćwiczeń |
| 3-12 miesięcy | Poprawa wolniejsza, ale wciąż wyraźna | Regularny trening w domu i ośrodku, powrót do codziennych czynności |
| Po roku i dłużej | Poprawa możliwa przy intensywnym, celowanym treningu | Nowe bodźce, zmiana ćwiczeń, cele funkcjonalne |
To, że poprawa jest możliwa także w fazie przewlekłej, pokazał m.in. program Queen Square w Londynie. Osoby średnio kilka lat po udarze po intensywnym treningu ręki uzyskały wyraźną poprawę sprawności (Ward i wsp., 2019). Więcej: rehabilitacja jest możliwa nawet długo po udarze, czego się spodziewać po 5 latach rehabilitacji.
Od czego zależy powrót do sprawności.
- Czas do leczenia - im szybsza tromboliza lub trombektomia, tym mniejsze uszkodzenie.
- Wielkość i lokalizacja udaru - ten sam rozmiar ogniska w różnych miejscach daje zupełnie inne skutki. Więcej: rozległy udar mózgu - czego się spodziewać.
- Stan w pierwszych dniach - pojawienie się choćby śladowego ruchu palców lub ręki wcześnie po udarze to dobry znak. Więcej: 7 oznak powrotu do zdrowia po udarze.
- Wiek i choroby współistniejące - cukrzyca, choroby serca czy wcześniejsze udary utrudniają powrót do zdrowia, ale go nie przekreślają.
- Intensywność i regularność rehabilitacji - na ten czynnik pacjent i rodzina mają największy wpływ.
- Nastrój i motywacja - nieleczona depresja spowalnia postępy, dlatego jej leczenie jest częścią rehabilitacji.
- Wsparcie bliskich i dostęp do terapii - rodzina, która wspiera, ale nie wyręcza, realnie przyspiesza postępy.
Pełne omówienie: jak długo trwa rehabilitacja po udarze mózgu oraz rokowania po udarze - szanse na powrót do sprawności.
6. Czy jest tabletka na skutki udaru?
Nie ma leku, który przywraca utracone funkcje. Przez kilka lat nadzieję budziła fluoksetyna, lek przeciwdepresyjny. Trzy duże badania (FOCUS, AFFINITY i EFFECTS) wykazały jednak, że nie poprawia sprawności po udarze, a zwiększa ryzyko złamań kości. Na „cudowne” suplementy obiecujące regenerację mózgu też nie ma dowodów.
Nie znaczy to, że leki są po udarze bez znaczenia. Wręcz przeciwnie:
Zapobieganie
Leki chroniące przed kolejnym udarem
Przeciwpłytkowe, przeciwkrzepliwe (przy migotaniu przedsionków), statyny i leki na nadciśnienie. Odstawienie ich na własną rękę to jeden z najgroźniejszych błędów.
Spastyczność
Toksyna botulinowa
Rozluźnia nadmiernie napięte mięśnie i ułatwia ćwiczenia. W Polsce jest refundowana w programie lekowym B.57. Więcej: toksyna botulinowa w spastyczności, program B.57 NFZ.
Nastrój
Leczenie depresji
Leki przeciwdepresyjne i psychoterapia poprawiają nastrój, sen i motywację do ćwiczeń, więc pośrednio pomagają w rehabilitacji.
Ból
Leczenie bólu poudarowego
Ból centralny lub ból barku wymaga leczenia, bo odbiera siły do terapii. Więcej: leczenie bólu po udarze.
Co z witaminami i dietą?
Dobra dieta wspiera organizm i obniża ryzyko kolejnego udaru, ale sama nie odbuduje utraconych funkcji. Suplementy mają sens głównie przy potwierdzonym niedoborze, np. witaminy B12 czy D. Więcej: jak dieta wspiera rehabilitację po udarze, witaminy w rehabilitacji po udarze.
Nowością jest stymulacja nerwu błędnego połączona z treningiem ręki. W badaniu VNS-REHAB (Dawson i wsp., 2021) dała dodatkową poprawę u osób w przewlekłej fazie udaru. To jednak wciąż uzupełnienie ćwiczeń, a nie ich zamiennik. Więcej o nowych metodach: innowacyjne metody rehabilitacji po udarze.
7. 6 mitów o wyleczeniu udaru.
Mit 1
„Po 6 miesiącach nic się już nie poprawi”
Poprawa zwalnia, ale nie ustaje. Badania intensywnego treningu pokazują postępy nawet po wielu latach od udaru.
Mit 2
„Jak objawy minęły, to nie trzeba do lekarza”
Objawy, które ustąpiły, mogą oznaczać TIA. W pierwszych dniach po nim ryzyko pełnego udaru jest szczególnie wysokie. Trzeba jechać do szpitala.
Mit 3
„Najpierw odpoczynek, ćwiczenia później”
Rehabilitacja zaczyna się wcześnie, już w szpitalu, w bezpiecznej dawce ustalonej przez zespół. Długie leżenie sprzyja powikłaniom i wyuczonemu nieużywaniu.
Mit 4
„Wystarczą 2 wizyty u fizjoterapeuty w tygodniu”
Podczas sesji wykonuje się zwykle kilkadziesiąt powtórzeń. Bez codziennej pracy w domu mózg dostaje za mało bodźców.
Mit 5
„Są suplementy, które regenerują mózg”
Nie ma na to dowodów. Pieniądze lepiej przeznaczyć na terapię i sprzęt do ćwiczeń.
Mit 6
„Skoro czuję się dobrze, mogę odstawić leki”
Leki po udarze nie leczą objawów, tylko chronią przed kolejnym udarem. Zmiany w leczeniu wprowadza się wyłącznie z lekarzem.
8. Jak zwiększyć swoje szanse - praktyczne wskazówki.
1
Ustal cele, które coś znaczą
„Chcę sam zapiąć koszulę” motywuje bardziej niż „chcę mieć sprawniejszą rękę”. Dziel duże cele na małe kroki. Więcej: wyznaczanie celów w rehabilitacji.
2
Ćwicz codziennie, krótko i często
2-3 sesje po 20-30 minut dziennie dają zwykle więcej niż jedna długa sesja raz w tygodniu. Plan ćwiczeń domowych ustal z fizjoterapeutą. Więcej: rehabilitacja neurologiczna w domu.
3
Używaj osłabionej strony w codziennych czynnościach
Mycie zębów, trzymanie kubka, przekładanie przedmiotów. Każda taka czynność jest ćwiczeniem. Rodzina powinna wspierać, a nie wyręczać.
4
Mierz postępy
Zapisuj, ile kroków przechodzisz, ile sekund utrzymujesz równowagę, ile guzików zapinasz. Postęp z dnia na dzień jest niewidoczny, ale z miesiąca na miesiąc widać go wyraźnie. Więcej: jak ocenić postępy po udarze.
5
Gdy postępy stają, zmień bodziec
Płaskowyż, czyli okres bez widocznej poprawy, to normalny etap. Pomaga zmiana ćwiczeń, zwiększenie trudności albo nowe narzędzie. Więcej: zatrzymanie postępów rehabilitacji.
6
Dbaj o sen i nastrój
Mózg utrwala to, czego się nauczył, podczas snu. Zmęczenie i przygnębienie po udarze to objawy, które się leczy, a nie powód do wstydu. Więcej: sen po udarze mózgu.
7
Rozmawiaj z lekarzem konkretnie
Przygotuj listę pytań przed wizytą. Podpowiedzi znajdziesz w artykule 12 pytań, które warto zadać lekarzowi po udarze.
9. Sprzęt, który pomaga ćwiczyć w domu.
Ćwiczenia w domu są konieczne, ale bywają monotonne. Dlatego coraz więcej osób po udarze korzysta z urządzeń, które zamieniają trening w grę, liczą powtórzenia i same dopasowują poziom trudności. Oto sprzęt, który szczególnie polecamy na różnych etapach powrotu do zdrowia.
Całe ciało · dom
FitMi
Dwa bezprzewodowe krążki i aplikacja z ćwiczeniami dłoni, ręki, tułowia i nóg. Grywalizacja zachęca do wykonywania większej liczby powtórzeń, a program dostosowuje trudność do postępów. Wersja podstawowa kosztuje 2160 zł.
Zobacz FitMi
Dłoń i palce · dom
MusicGlove
Rękawica z czujnikami, dzięki której ćwiczysz chwyty palców w rytm muzyki. Powstała na Uniwersytecie Kalifornijskim i była badana u osób po udarze (Friedman i wsp., 2014). Wersja podstawowa kosztuje 2160 zł.
Zobacz MusicGlove
Terapia lustrzana
Zestaw do terapii lustrzanej
Proste narzędzie o potwierdzonym działaniu (przegląd Cochrane, Thieme i wsp., 2018). Sprawdza się także wtedy, gdy ręka jest jeszcze bardzo słaba. Więcej: terapia lustrzana po udarze.
Zobacz produkt
Profilaktyka
Ciśnieniomierz
Nadciśnienie to najważniejszy czynnik ryzyka kolejnego udaru. Codzienny pomiar i dzienniczek ciśnienia pomagają lekarzowi dobrać leczenie.
Zobacz produktDofinansowanie sprzętu
Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności mogą starać się w PCPR o dofinansowanie sprzętu rehabilitacyjnego, nawet do 80% jego ceny. Więcej: dofinansowanie sprzętu dla osób po udarze, jak złożyć wniosek do PCPR, dofinansowanie PCPR i PFRON w UdarRehab.
10. Najlepsze leczenie to niedopuścić do drugiego udaru.
Udar może się powtórzyć. Według metaanalizy Mohana i wsp. (2011) ryzyko kolejnego udaru wynosi około 11% w pierwszym roku i około 26% w ciągu 5 lat. Drugi udar zwykle zabiera część tego, co udało się odzyskać. Dlatego profilaktyka jest pełnoprawną częścią leczenia.
- Kontroluj ciśnienie tętnicze i zapisuj wyniki. Docelowe wartości ustala lekarz, u większości osób po udarze to poniżej 130/80 mmHg.
- Przyjmuj regularnie leki przeciwpłytkowe lub przeciwkrzepliwe oraz statyny zgodnie z zaleceniem.
- Lecz migotanie przedsionków, cukrzycę i podwyższony cholesterol.
- Rzuć palenie i ogranicz alkohol.
- Ruszaj się codziennie w bezpiecznym dla siebie zakresie.
- Jedz jak w diecie śródziemnomorskiej: warzywa, ryby, oliwa, mało soli.
Więcej: jak zapobiegać drugiemu udarowi, profilaktyka wtórna udaru.
11. Historia pacjenta.
Opinia użytkownika FitMi
Bardzo dobre narzędzie do rehabilitacji po udarze mózgu
- Pacjent
- Tomasz N.
- Udar
- Niedokrwienny
- Sprzęt
- FitMi na tablecie
- Data
- 21.06.2020
„Po wyjściu z oddziału rehabilitacyjnego po udarze niedokrwiennym mózgu miałem tylko kilka zajęć rehabilitacji zajęciowej na oddziale dziennym. Zestaw do domowej rehabilitacji FitMi zapewnił mi możliwość kontynuowania rehabilitacji po udarze bez dalszych zakłóceń. Aplikacja została zainstalowana na tablecie z ekranem dotykowym. Dlatego jest dla mnie po prostu łatwe, aby uruchomić aplikację i wybrać ćwiczenia - do wyboru tułów / noga / ręka / dłoń.”
Więcej historii: podnoszące na duchu historie o rehabilitacji po udarze.
12. Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy udar mózgu można całkowicie wyleczyć?
Sam udar, czyli zatkane lub pęknięte naczynie, leczy się w szpitalu. Obumarłych neuronów nie da się przywrócić, ale mózg dzięki neuroplastyczności potrafi przejąć ich funkcje. Część osób wraca do pełnej sprawności, inne odzyskują ją częściowo. Wynik zależy głównie od szybkości leczenia, rozległości i lokalizacji udaru oraz intensywności rehabilitacji.
Czy po udarze można wrócić do normalnego życia?
Wiele osób wraca do samodzielności, a część także do pracy i prowadzenia samochodu. Czasem potrzebne są przystosowania lub pomoce. Więcej: czy mogę wrócić do pracy po udarze, życie po udarze mózgu.
Ile jest czasu na leczenie udaru mózgu?
Trombolizę podaje się zwykle do 4,5 godziny od początku objawów, a trombektomię wykonuje się do 6 godzin, u wybranych chorych nawet do 24 godzin. Każda minuta zwłoki to utrata około 1,9 mln neuronów. Przy objawach udaru natychmiast dzwoń pod 112.
Czy udar krwotoczny można wyleczyć?
Tak, leczenie skupia się na opanowaniu krwawienia i obrzęku, a krew w mózgu stopniowo się wchłania. Większość chorych leczy się bez operacji. Rehabilitacja po udarze krwotocznym opiera się na tych samych zasadach co po niedokrwiennym.
Czy mózg regeneruje się po udarze?
Martwe komórki nerwowe się nie odradzają, ale zdrowe obszary tworzą nowe połączenia i przejmują utracone funkcje. Najsilniej dzieje się to w pierwszych 3 miesiącach, jednak proces trwa przez całe życie i wzmacniają go ćwiczenia.
Czy kilka lat po udarze można jeszcze poprawić sprawność?
Tak. Badania intensywnej rehabilitacji ręki i mowy u osób w przewlekłej fazie udaru pokazują wyraźną poprawę nawet wiele lat po zachorowaniu. Warunkiem jest regularny, intensywny i dobrze zaplanowany trening.
Czy są leki, które przywracają sprawność po udarze?
Nie ma leku, który przywraca utracone funkcje. Leki pomagają jednak w konkretnych następstwach, takich jak spastyczność, depresja czy ból, oraz zapobiegają kolejnemu udarowi.
Czy udar może się powtórzyć?
Tak. Ryzyko wynosi około 11% w pierwszym roku i około 26% w ciągu 5 lat. Znaczną część tego ryzyka zmniejszają leki, kontrola ciśnienia i zmiana stylu życia.
Czy rehabilitacja w domu ma sens?
Tak, i jest niezbędna. Podczas sesji z terapeutą wykonuje się zwykle kilkadziesiąt powtórzeń ruchu, a mózg potrzebuje ich znacznie więcej. Codzienne ćwiczenia w domu, zaplanowane z fizjoterapeutą, uzupełniają terapię. Więcej: rehabilitacja po udarze - NFZ, prywatna czy domowa.
Podsumowanie
Udar mózgu leczy się w szpitalu, a jego skutki cofa rehabilitacja. O wyniku decydują szybkość leczenia, rozległość uszkodzenia i to, co dzieje się potem: codzienne ćwiczenia, leczenie nastroju, wsparcie bliskich i ochrona przed kolejnym udarem. Martwe neurony nie wrócą, ale mózg potrafi zbudować wokół nich nowe drogi. Warto dać mu na to czas i jak najwięcej dobrych powtórzeń. I pamiętaj: nigdy się nie poddawaj.
13. Źródła
- Saver JL. Time is brain - quantified. Stroke. 2006;37:263-266.
- Emberson J i wsp. Effect of treatment delay, age, and stroke severity on the effects of intravenous thrombolysis with alteplase for acute ischaemic stroke. Lancet. 2014;384:1929-1935.
- Goyal M i wsp. (HERMES). Endovascular thrombectomy after large-vessel ischaemic stroke: a meta-analysis of individual patient data from five randomised trials. Lancet. 2016;387:1723-1731.
- Nogueira RG i wsp. (DAWN). Thrombectomy 6 to 24 hours after stroke with a mismatch between deficit and infarct. N Engl J Med. 2018;378:11-21.
- Berge E i wsp. European Stroke Organisation (ESO) guidelines on intravenous thrombolysis for acute ischaemic stroke. Eur Stroke J. 2021;6(1):I-LXII.
- Greenberg SM i wsp. 2022 Guideline for the Management of Patients With Spontaneous Intracerebral Hemorrhage (AHA/ASA). Stroke. 2022;53:e282-e361.
- Langhorne P, Bernhardt J, Kwakkel G. Stroke rehabilitation. Lancet. 2011;377:1693-1702.
- Murphy TH, Corbett D. Plasticity during stroke recovery: from synapse to behaviour. Nat Rev Neurosci. 2009;10:861-872.
- Lang CE i wsp. Observation of amounts of movement practice provided during stroke rehabilitation. Arch Phys Med Rehabil. 2009;90:1692-1698.
- Ward NS i wsp. Intensive upper limb neurorehabilitation in chronic stroke: outcomes from the Queen Square programme. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2019;90:498-506.
- Breitenstein C i wsp. Intensive speech and language therapy in patients with chronic aphasia after stroke (FCET2EC). Lancet. 2017;389:1528-1538.
- FOCUS Trial Collaboration. Effects of fluoxetine on functional outcomes after acute stroke (FOCUS). Lancet. 2019;393:265-274.
- Hackett ML, Pickles K. Part I: frequency of depression after stroke: an updated systematic review and meta-analysis. Int J Stroke. 2014;9:1017-1025.
- Mohan KM i wsp. Risk and cumulative risk of stroke recurrence: a systematic review and meta-analysis. Stroke. 2011;42:1489-1494.
- Dawson J i wsp. Vagus nerve stimulation paired with rehabilitation for upper limb motor function after ischaemic stroke (VNS-REHAB). Lancet. 2021;397:1545-1553.
- Thieme H i wsp. Mirror therapy for improving motor function after stroke. Cochrane Database Syst Rev. 2018. DOI: 10.1002/14651858.CD008449.pub3
- Friedman N i wsp. Retraining and assessing hand movement after stroke using the MusicGlove. J NeuroEng Rehabil. 2014;11:76.
- Winstein CJ i wsp. Guidelines for Adult Stroke Rehabilitation and Recovery (AHA/ASA). Stroke. 2016;47:e98-e169.
- Kleindorfer DO i wsp. 2021 Guideline for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack (AHA/ASA). Stroke. 2021;52:e364-e467.
- UdarRehab.pl - https://udarrehab.pl/pl/ - oficjalny dystrybutor FitMi i MusicGlove w Europie, baza wiedzy o rehabilitacji po udarze mózgu i porażeniu mózgowym.
Dodaj UdarRehab.pl do preferowanych źródeł Google.
Jeżeli nasze artykuły pomagają Ci w rehabilitacji po udarze, możesz dodać UdarRehab.pl jako zaufane źródło w Google. Dzięki temu nasze poradniki będą częściej pojawiały się w Google Search, AI Overview oraz Google Discover..
UdarRehab.pl prowadzony przez udarowców dla udarowców.
Zainspiruj się historią pewnej rehabilitacji po udarze mózgu
Bardzo dobre narzędzie do rehabilitacji po udarze mózgu.
Po wyjściu z oddziału rehabilitacyjnego po udarze niedokrwiennym mózgu miałem tylko kilka zajęć rehabilitacji zajęciowej na oddziale dziennym. Zestaw do domowej rehabilitacji
FitMi
zapewnił mi możliwość kontynuowania rehabilitacji po udarze bez dalszych zakłóceń. Aplikacja została zainstalowana na tablecie z ekranem dotykowym. Dlatego jest dla mnie po prostu łatwe, aby uruchomić aplikację i wybrać ćwiczenia – do wyboru tułów / noga / ręka / dłoń.
Polecam innym potrzebującym skutecznej rehabilitacji domowej.
Podsumowując: FitMi jest the Best! Brawo UdarRehab.
Tomasz N. (21.06.2020)
ZOBACZ JAK DZIAŁA FITMIProgram Rehabilitacji Całego Ciała
CZY WIESZ, ŻE PCPR DOFINANSOWUJE FitMi i MusicGlove DO REHABILITACJI PO UDARZE?
Czy kwalifikujesz się do dofinansowania nawet 80% ceny sprzętu do rehabilitacji?
Możesz sam się starać o dofinansowanie albo zlecić to nam bezpłatnie! |